• Το νέο πολύ μικρο url της ιστοσελίδας!!! http://com2.gr?409

  • κλικ-άρετε για τα άρθρα!! είναι δημοσιεύσεις ανά μήνα !!!

  • Δημοφιλή άρθρα

  • RSS Άγνωστο κανάλι

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • Αύγουστος 2009
    Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    « Νοέ.   Οκτ. »
     12
    3456789
    10111213141516
    17181920212223
    24252627282930
    31  
  • Τηλέφωνα άμεσης ανάγκης-Πληροφορίες

    Ενιαίος Ευρωπαϊκός Αριθμός Έκτακτης Ανάγκης
    Ο αριθμός κλήσης έκτακτης ανάγκης 112

    Αμεση δράση 100
    Πυροσβεστική 199
    Δασική υπηρεσία 191
    Γραμμή ζωής - SOS 175
    Τουριστική αστυνομία 171
    Αστυνομικά τμήματα 1033
    Εφημερεύοντα νοσοκομεία 1434
    Εφημερεύοντα φαρμακεία 1434

    Πληροφορίες

    Τουριστική αστυνομία πληροφορίες (E.O.T.) 171
    Κέντρο τηλεφωνικής εξυπηρέτησης ΟΤΕ 134
    ΟΤΕ βλάβες 121
    Δελτίο καιρού 149
    Ειδήσεις 115
    Ραντεβού στο ΙΚΑ 184
    Πληροφορίες καταλόγου ΟΤΕ 11888-1821
    Θέατρα - κινηματογράφοι 1422
    ΚΤΕΟ 1425
    Χρηματιστήριο 1424

  • Δωρεάν τηλέφωνα από υπολογιστή σε σταθερά

  • Προσθήκη στους σελιδοδείκτες πατώντας Ctrl+D

    Εκτύπωση πατώντας Ctrl+P

  • Σε αυτές τις διευθύνσεις υπάρχουν πολλά ελληνικά e-books και κείμενα :

    http://e-bibliothiki.blogspot.com/ http://www.free-ebooks.gr/gr/index.php http://www.scribd.com/group/2500--00-greek-books http://silver.pblogs.gr/e-books.html http://ellinikibibliothiki.blogspot.com/ http://e-vivlia.blogspot.com http://ebooks-gr.blogspot.com/ http://greekquotations.googlepages.com/home http://www.e-bookshop.gr/
  • Στατιστικά δεδομένα σε πραγματικό χρόνο :

    http://www.worldometers.info/gr/

  • RSS orthodoxia.gr News

    • Η δύναμις του Τιμίου Σταυρού
      Η δύναμις του Τιμίου Σταυρού, και η άγνοια του σύγχρονου χριστιανού ΔΕΙΤΕ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ  
    • Η Ανάσταση της Ρωμιοσύνης είναι πολύ κοντά
       Απόσπασμα (5/7) από την ομιλία του Θεολόγου, Συγγραφέα, και Διευθυντή του Στύλου Ορθοδοξίας κου Διονύση Μακρή, με θέμα "Η Ανάσταση της Ρωμιοσύνης στη Μικρασία μέσα από τους κρυπτοχριστιανούς του σήμερα" Η Ανάσταση της Ρωμιοσύνης είνα […]
    • ΠΟΛΕΜΟΣ ΣΤΟ ΑΙΓΑΙΟ
      Μήν χάσετε τόν ἀποκαλυπτικό Στύλο Ὀρθοδοξίας πού τελικῶς κυκλοφορεῖ τήν Δευτέρα 14 Αὐγούστου 2017  μέ καθυστέρηση  δύο ἡμερῶν λόγω τῆς ἀναστολῆς λειτουργίας τοῦ Πρακτορείου Διακίνησης Ἐντύπων ΕΥΡΩΠΗ ΝΕΑ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ Νὰ πῶς κερδίζεται […]
    • Οἱ αἰτίες τῶν δοκιμασιῶν τῆς ζωῆς στὴν 15η Λειτουργικὴ Συνάντηση τῶν νέων
      ΔΟΞΑ ΤΩ ΘΕΩ ΠΑΝΤΩΝ ΕΝΕΚΕΝ».  Αὐ­τός ὁ λό­γος τοῦ Ἁ­γί­ου Ἰ­ω­άν­νου τοῦ Χρυ­σο­στό­μου ἦ­ταν τό συμ­πέ­ρα­σμα τῆς 15ης Λει­τουρ­γι­κῆς Συ­νάν­τη­σης Νέ&sh […]
    • Τι έχουν πει Άγιοι και σύγχρονοι γέροντες για την εποχή μας
      Η ΑΠΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΕΟ ΕΧΕΙ ΦΤΑΣΕΙ ΣΤΟ ΑΝΩΤΑΤΟ ΣΗΜΕΙΟ. OI ΑΓΙΟΙ ΚΑΙ ΟΙ ΣΥΓΧΡΟΝΟΙ ΓΕΡΟΝΤΕΣ ΕΙΧΑΝ ΜΙΛΗΣΕΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΧΗ ΜΑΣ. ΤΗΝ ΕΙΧΑΝ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΑΚΟΥΣΤΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΚΠΟΜΠΗ
    • ΖΩΗ ΧΩΡΙΣ ΧΡΙΣΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΖΩΗ!
      ΖΩΗ ΧΩΡΙΣ ΧΡΙΣΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΖΩΗ! ΑΚΟΥΣΤΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΚΠΟΜΠΗ
    • ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΗΣ: ΕΡΧΕΤΑΙ ΠΕΙΝΑ
      -Ἡ ἀποστασία μας ἀπό τόν Θεό, φέρνει πολλά δεινά πού καλόν εἶναι νά μήν μᾶς βροῦν ἀπροετοίμαστους. Καλόν εἶναι νά ἑτοιμάσετε κάποιες προμήθειες -Θά δεῖτε τίς πολυκατοικίες στήν Ἀθήνα νά συγκρούονται σάν τά κριάρια καί στίς τρεῖς ἡ μία νά μένει ὄρθι […]
    • Η μεγάλη προσφορά του π. Χαραλάμπους Μπισλάνη
      π. ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΜΠΙΣΛΑΝΗΣ, Ο ΔΕΞΙΟΤΕΧΝΗΣ ΤΟΥ ΠΟΙΗΤΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ  καί ἡ μεγάλη του προσφορά στήν Ὀρθοδοξία ΑΚΟΥΣΤΕ ΟΛΗ ΤΗΝ ΕΚΠΟΜΠΗ
    • ΟΙ ΠΡΟΦΗΤΕΙΕΣ ΕΠΑΛΗΘΕΥΟΝΤΑΙ...
      ΟΙ ΠΡΟΦΗΤΕΙΕΣ ΕΠΑΛΗΘΕΥΟΝΤΑΙ...  - ΠΟΣΕΣ ΠΡΟΦΗΤΕΙΕΣ ΕΧΟΥΝ ΕΠΑΛΗΘΕΥΤΕΙ. ΤΙ ΕΙΠΕ Ο ΓΕΡΟΝΤΑΣ ΝΕOΦΥΤΟΣ ΣΚΑΡΚΑΛΑΣ. - ΤΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΠΟΥ ΔΕΙΧΝΟΥΝ ΤΗΝ ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ ΣΤΗΝ ΒΑΣΙΛΕΥΟΥΣΑ. - ΠΩΣ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΟΝΤΑΙ ΕΠΙΣΗΣ Ο ΑΓΙΟΣ ΠΑΪΣΙΟΣ , Ο ΑΓΙΟΣ ΚΟΣΜΑΣ Κ […]
    • ΘΕΪΚΑ ΣΗΜΑΔΙΑ
      ΝΕΑ ΜΕΓΑΛΗ ΠΡΟΣΦΟΡΑ Νά γιατί ὁ Χριστός καί ἡ Παναγία μας ἀγαποῦν τήν Ἑλλάδα. «Ὁ εὐλογημένος Γέροντας Ἀγαθάγγελος» τῶν Ἰσθμίων Κορινθίας.  Ἕνας ἄγνωστος στούς πολλούς σύγχρονος Ἅγιος.  Ἕνας ἀκαταπόνητος λειτουργός τοῦ Θεοῦ […]
  • RSS Άγνωστο κανάλι

    • Παρουσιάστηκε σφάλμα. Το κανάλι ίσως είναι εκτός λειτουργίας. Δοκιμάστε αργότερα.
  • Υπηρεσία μετατροπής Greeklish!

    http://services.innoetics.com/greeklish/Service.aspx

Ευχέλαιο

Από OrthodoxWiki

Ευχέλαιο αποκαλείται το ιερό μυστήριο της εκκλησίας το οποίο τελείται προς «άφεση αμαρτιών, και συγκεκριμένα [για] την ψυχοσωματική υγεία, ύστερα από τη χρίση με αγιασμένο έλαιο»[1]. Η βιβλική πληροφορία περί του μυστηρίου αυτού δίδεται από την Επιστολή Ιακώβου[2] και η παράδοση του μυστηρίου μαρτυρείται από συγγραφείς και πατέρες της εκκλησίας «εις την παλαιάν πράξιν της εκκλησίας»[3].

Θεολογία

Πάντοτε ο Ιησούς Χριστός δίδασκε πως αρρώστια είναι η ίδια η αμαρτία, εξού και κατά τη θεραπεία πολλών ασθενών προέτρεπε να πάψουν να αμαρτάνουν[4]. Επομένως γίνεται αντιληπτό πως η θεραπεία πολλών ασθενειών διαφέρει από μια απλή ιατρική αγωγή. Έτσι και το μυστήριο του ευχελαίου παρέχει άφεση αμαρτιών και ειδικώς ψυχοσωματική υγεία[5]. Το ότι παρέχει άφεση αμαρτιών, δε σημαίνει ότι καταργεί ή «αποκλείει την αναγκαιότητα των άλλων…κάθε μυστήριο δίνει άφεση, δηλαδή θεραπεία, αλλά είναι και αναντικατάστατο ως προς την ειδική λειτουργία που επιτελεί»[6], που εν προκειμένω «είναι μία συνέχιση των θαυματουργικών θεραπειών του Χριστού»[7]. Εδώ θα πρέπει βέβαια να τονιστεί επαρκέστερα πως μόνο επαρκές μυστήριο που εγγυάται την κάθαρση της ψυχής από τα αμαρτήματα είναι το Μυστήριο της Μετανοίας, εν τούτοις παρέχει απαλλαγή αμαρτιών, «είτε αμέσως συνδεόμενον προς την συνέχουσαν το σώμα του χριστιανού αρρώστου ασθένειαν, είτε προς συγγνωστών και των οιονδήποτε άλλων, δια τας οποίας δεν θα ήτο απαραίτητος η προσφυγή εις το μυστήριον της μετανοίας»[8]. Το μυστήριο δε αυτό με το διττό αποτέλεσμα, τόσο δηλαδή τη θεραπεία των ψυχικών νοσημάτων, όσο και των σωματικών, για ακόμα μία αφορά επιδεικνύει την πατερική θεώρηση της ενότητας ψυχής και σώματος και ταυτόχρονα την ανυπαρξία διάκρισης μεταξύ τους, αλλά και τη σχέση πνευματικών και σωματικών νοσημάτων[9]. Πρέπει επίσης να τονιστεί, πως τα μυστήρια δεν είναι μαγικές πράξεις[10], γι αυτό και η αποκατάσταση δεν συντελείται άμεσα, αλλά απαιτείται συνεργία του χορηγούμενου και καλή προετοιμασία.

Το μυστήριο στην παράδοση της εκκλησίας

Το μυστήριο του ευχελαίου κατά την ιστορική διαδρομή του προσέλαβε αρκετές ονομασίες. Έτσι αποκλήθηκε άγιον έλαιον, ευχελαιον, ηγιασμένο έλαιο, χρίσμα δι ελαίου, ελαίου χρίσις. Στη δυτική εκκλησία μάλιστα η σημασία του προσέλαβε άλλη αξία αφού πλέον παρέχεται ως έσχατο εφόδιο «επί επιθανάτιας κλίνης»[11]. Σε άλλες ομολογίες ή παραδόσεις της εκκλησίας εξέλαβε επίσης διαφορετικές ονομασίες. Στη ρωμαιοκαθολική εκκλησία αποκαλείται ως «μυστήριο των ασθενών», οι Σύροι και οι Μαρωνίτες το αποκαλούσαν «μυστήριο των λυχνιών», αφού λαμβάνουν το έλαιο από το κανδήλι της ακοιμήτου του Ιερού Βήματος. Η επικρατούσα ονομασία σήμερα είναι ευχέλαιο και πιθανώς επικράτησε από το μοναχό Ιώβ, ως μία σύνθεση από τον εξωτερικό τύπο του μυστήριου[12].
Σε ότι αφορά γραπτές μαρτυρίες και την πατερική γραμματεία, εν αρχή ο Ιάκωβος ο αδελφόθεος μαρτυρεί στην επιστολή του το γενόμενο αυτό μυστήριο (βλ. παραπομπή [2]). Πέρα τούτου η εκκλησιαστική παράδοση δεν παράσχει επαρκείς πληροφορίες περί του μυστηρίου, εν σχέση με τα τα υπόλοιπα μυστήρια[13]. Παρόλα αυτά ανακαλύπτουμε τέτοιες στην αρχαία «Λειτουργική διάταξη εξ Αιγύπτου», την ταυτιζόμενη αποστολική παράδοση του Ιππολύτου Ρώμης, που αντλεί την πηγή της από τις λεγόμενες «Αποστολικές Διαταγές» του δευτέρου αιώνος, καθώς δε και το ευχολόγιο του Σεραπιώνος Θμουέως. Πέραν τούτων των διατάξεων, ανευρίσκοντας εκκλησιαστικούς συγγραφείς ανατρέχουμε στον Ωριγένη, ο οποίος παραπέμπει στους λόγους του Ιακώβου για το περί μετανοίας ζήτημα, αφού όπως ανωτέρω ειπώθηκε, το ευχέλαιο επιδρά και ως προς την άφεση των αμαρτιών[14], αλλά και τον Ιωάννη το Χρυσόστομο, ο οποίος σε λόγο για την Ιεροσύνη, χρησιμοποιεί αυτούσια τα λόγια του Ιακώβου, ως προς την δυνατότητα του ιερέα, να πράττει το μυστήριο αυτό[15]. Από τον 5ο αιώνα και μετά πληθαίνουν οι αναφορές και έτσι έχουμε αναφορές από τον πάπα Ιννοκέντιο Α΄, τον Καισαρίου Αρελάτης (6ος αι.) κ.α. Μία ακόμα πάντως χαρακτηριστική πληροφορία είναι ότι τόσο οι Νεστοριανοί, όσο και οι Μονοφυσίτες, τηρούν το μυστήριο του ευχελαίου, ενώ χαρακτηριστική είναι και η αναφορά του πατριάρχη των Αρμενίων Ιωάννη Mandakuni (+ περ. 480) περί του μυστηρίου[16].
Το μυστήριο του ευχελαίου απορρίπτεται σήμερα από τους Λουθηρανούς, διότι δεν προήλθε κατ εντολή του Κυρίου[17], αλλά και από τους Καλβινιστές το οποίο το θεωρούν επινοημένο μυστήριο, αφού κατά τον Καλβίνο δεν πρέπει να συγχέεται το μυστήριο αυτό και το έλαιο, προς των αποστόλων[18]. Κύρια δε ένσταση μάλιστα τέθηκε από το σύνολο των προτεσταντών, ότι αυτό δε λειτουργεί εξ ανάγκης όπως τα υπόλοιπα μυστήρια αλλά ότι εξαρτάται από την πίστη του μετέχοντος[19]. Φυσικά μία τέτοια άποψη απορρίπτεται από τη ορθόδοξη, πατερική και βιβλική παράδοση, αφού όπως και ο Χρ. Ανδρούτσος παρατηρεί «η υπό του θείου Ιακώβου μνημονευομένη «ευχή πίστεως» είναι η εκ της Εκκλησίας και των πρεσβυτέρων πρωτίστως, προς την οποίαν συνενούται και η του ασθενούς»[20].

Η πράξη του μυστηρίου

Λειτουργοί και διακονούμενοι του μυστηρίου

Το μυστήριο του ευχελαίου τελείται με χρίση των μελών της εκκλησίας, μετά από ευχή και δια καθαγιασμένου ελαίου[21]. Κατά την ευαγγελική περικοπή οι υπεύθυνοι για την τέλεση του μυστηρίου είναι οι πρεσβύτεροι, χωρίς αυτό να αποκλείει και τους έχοντες επισκοπικό αξίωμα[22]. Κύριος λόγος ύπαρξης του μυστηρίου αποβαίνει η αντιμετώπιση των ασθενούντων. Είναι πρόδηλο δε ότι αυτό αναφέρεται «ουχί μόνον εις τας εσχάτας της ζωής αυτών στιγμάς καταφθάσαντας, αλλά και περί ων υπάρχουσιν ελπίδες και βεβαιότητες, ότι θα απαλλαγώσι της συνεχούσης αυτούς ασθενείας»[23]. Δεδομένου μάλιστα ότι αφίενται από το μυστήριο αυτό αμαρτίες «δεν αποκλείονται τούτου και οι απολαύοντες σχετικής υγείας πιστοί»[24]. Έτσι ως αδικαιολόγητη θεωρείται η χορήγηση του μυστηρίου μόνο στους βαριά ασθενούντες όπως η Σύνοδος του Τριδέντο της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας αποφάσισε[25], αφού τόσο την εποχή της Καρολινείου περιόδου το μυστήριο τελείτο στο ναό και άρα ο ασθενείς δεν ήταν ετοιμοθάνατοι, όσο και το ευχολόγιο του Γρηγορίου Α΄ τονίζει ότι οι ιερείς πρέπει να επαναλαμβάνουν το μυστήριο διαδοχικώς επί επτά ημέρες[26].
Τέλεση του μυστηρίου και ιστορική μαρτυρία
Το μυστήριο του ευχελαίου μπορεί να συμβεί οπουδήποτε και φυσικά όχι μόνο σε ένα ιερό ναό, αλλά συνηθίζεται να τελείται τη Μεγάλη Τετάρτη στους Ορθοδόξους ναούς[27] ή κατά τη διάρκεια πριν τη Μεγάλη εβδομάδα στα σπίτια των πιστών. Επίσης δύναται να τελεσθεί και υπό πολλών ιερέων, αφού και η αναφορά του Ιακώβου είναι πιθανό να μπορεί να νοηθεί και ως μυστήριο συλλειτουργούντων ιερωμένων. Κατά το μεσαίωνα το μυστήριο αυτό από την εκκλησία μαρτυρείται πως τελείτο υπό επτά ιερέων (καλείτο δε και επταπάπαδο) ή και τριών[28]. Αυτή όμως η παράδοση φαίνεται να διαμορφώθηκε μετά το 10ο αιώνα επί Πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως Αρσενίου Αυτωρειανού (1255-1260) τελούμενο υπό ισάριθμες ευχές[29], προφανώς υπό το σκεπτικό του Ματθαίος ιη΄, 19-20[30]. Μετά το πέρας της ευχής της αναφοράς (μετά την πέμπτη ευχή) γίνεται η ευλογία του ελαίου. Η χρίση του ελαίου δύναται να συμβεί και από λαϊκούς, εφόσον έχει ολοκληρωθεί ο αγιασμός του ελαίου υπό του πρεσβυτερίου, όπως μαρτυρείται από το μεσαίωνα[31]. Στη Δύση αυτό απαγορεύτηκε αργότερα λόγω του ότι το αγιασμένο έλαιο έγινε μέσο αποκόμισης χρηματικών οφελών.

Υποσημειώσεις

1. Νικόλαος Ματσούκας, Δογματική και Συμβολική Θεολογία Β΄, σελίδα 495
2. Ιακώβου 5, 14-15 «14. ἀσθενεῖ τις ἐν ὑμῖν; προσκαλεσάσθω τοὺς πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας, καὶ προσευξάσθωσαν ἐπ’ αὐτὸν ἀλείψαντες αὐτὸν ἐλαίῳ ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου• 15 καὶ ἡ εὐχὴ τῆς πίστεως σώσει τὸν κάμνοντα, καὶ ἐγερεῖ αὐτὸν ὁ Κύριος• κἂν ἁμαρτίας ᾖ πεποιηκώς, ἀφεθήσεται αὐτῷ.»
3. Παναγιώτης Τρεμπέλας, Δογματική, Τόμος Γ΄, σελίδα 347
4. Κατά Ιωάννην 5, 14: «14 μετὰ ταῦτα εὑρίσκει αὐτὸν ὁ ᾿Ιησοῦς ἐν τῷ ἱερῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ• ἴδε ὑγιὴς γέγονας• μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν σοί τι γένηται»
5. Νικ. Ματσούκας, ενθ.αν., 495
6. ο.π.
7. ο. π.
8. ↑ Παναγιώτης Τρεμπέλας, ενθ.αν., 347-348
9. Κάλλιστος Ware, Η Ορθόδοξη Εκκλησία, σελίδα 469
10. ο.π.
11. Νικ. Ματσούκας, ανθ.αν., 495
12. Παν. Τρεμπέλας, ενθ.αν., 348
13. Παν. Τρεμπέλας, ενθ.αν., 351
14. παρ. Bartmann, Ωριγένους In Levit Homil. II 4 M. 12, 418
15. Παν. Τρεμπέλας, ενθ.αν., 353
16. ο.π.
17. Apol. Conf. August. Art. 13, 6
18. Inst. 5 19 n 8
19. Phillip Schaaf, The creeds of christendom Vol. 3, page 286
20. παρ. παν. Τρεμπέλα, ενθ.αν., 349
21. Παν. Τρεμπέλας, ενθ.αν., 347
22. Ιννοκέντιος Α΄ Ρώμης, De Baptismo contr. Donat. IV 24, 31
23. Παν. Τρεμπέλας, ενθ.αν., 355
24. ο.π.
25. Sess XIV C. 3
26. Bartmann, πα. Παν. Τρεμπέλα, ενθ.αν., 358
27. Κάλλιστος Ware, ενθ.αν., 470
28. Συμεών Θεσσαλονίκης, «Περί τελετουργίας τους ευχελαίου»., κεφ. β΄ (ΣΠΓ) Μ. 155, 156
29. Μανουήλ Γεδεών, Κανονικαί διατάξεις, τόμος Β΄, σελ. 43-45
30. 19 Πάλιν ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἐὰν δύο ὑμῶν συμφωνήσωσιν ἐπὶ τῆς γῆς περὶ παντὸς πράγματος οὗ ἐὰν αἰτήσωνται, γενήσεται αὐτοῖς παρὰ τοῦ πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς. 20 οὗ γάρ εἰσι δύο ἢ τρεῖς συνηγμένοι εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν.
31. Bartmann, παρά Παναγιώτη Τρεμπέλα, ενθ.αν., 357

Βιβλιογραφία

Νικόλαος Ματσούκας, «Δογματική και Συμβολική Θεολογία Β΄», Πουρναράς, Θεσσαλονίκη 2007.
Παναγιώτης Τρεμπέλας, «Δογματική», Τόμος Γ΄, Σωτήρ, Αθήνα 2003.
Κάλλιστος Ware, «Η Ορθόδοξη Εκκλησία», Ακρίτας, Νέα Σμύρνη 2007.
Ανδρέας Θεοδώρου, «Βασική Δογματική Διδασκαλία – Απαντήσεις σε Ερωτήματα Συμβολικά», Αποστολική Διακονία, Αθήνα 2006.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: